Hükümetlerarası İklim Değişikliği (IPCC) Paneli Başkanı Jim Skea tarafından açılan Panel’in 61’inci Oturumu 27 Temmuz – 2 Ağustos 2024 tarihleri arasında Bulgaristan’ın başkenti Sofya’da gerçekleştirildi. Paneli’in 61. Oturumu, IPCC Şehirler ve Özel İklim Değişikliği Raporu ve IPCC Kısa Ömürlü İklim Zorlayıcıları Hakkında Metodoloji Raporu’nun taslaklarını ve 7. Değerlendirme Döngüsü’nün stratejik planını onaylamak için toplandı. Birleşmiş Milletler Hükümetlerarası İklim Değişikliği (IPCC) toplantısında ülkeler yedinci değerlendirme raporunun zaman çizelgesi üzerinde anlaşmaya varamadı. Toplantılarda çoğu ülke, iklim biliminin durumunu değerlendirmek üzere üç temel raporun 2028 ortasına kadar teslim edilmesini savundu.
Uluslararası Sürdürülebilir Kalkınma Enstitüsü(IISD)’nün özetine göre; küçük ada devletleri ve en az gelişmiş ülkeler, IPCC’nin bilimsel raporlarının, kendi araştırmalarını üretme kapasitesine sahip olmayan ve iklim değişikliğinin halihazırdaki etkilerine en fazla maruz kalan ülkeler için hayati önemde olduğunu savunmaktadır. Ancak, Hindistan, Suudi Arabistan ve Çin’in de dahil olduğu bir grup gelişen ülke, Kenya’nın da desteğini alarak hızlandırılmış bir zaman çizelgesi belirlenmesine karşı çıktı. Bu ülkeler” Daha fazla zaman gerektiğini, bu sürenin Küresel Güney’den uzmanların, araştırmalara daha fazla dahil edilmesini sağlayarak “sağlam ve titiz” bilimsel sonuçlar elde edilebileceğini” belirtmişlerdir. Güney Afrika, Rusya, Kenya, Cezayir, Burundi, Kongo, Ürdün, Libya ve Venezuela da buna benzer görüşleri ifade etti. Kenya’dan Kimutai, yaptığı açıklamada, bilimsel literatür üretmenin ve başvuruları gözden geçirmenin çok zaman aldığını, zengin ülkelerdeki meslektaşlarının aksine, Küresel Güney’deki bilim insanlarının iyi finanse edilen kurumlardan nadiren yardım alabildiklerine vurgu yaptı.Bir hafta süren toplantıda, 195 üye hükümetten 230'dan fazla delege, Ocak ayından önceki toplantıda çözüme kavuşturulmamış bir konuyu yeniden ele aldı ve IPCC'nin yedinci değerlendirme raporu (AR7) döngüsünün zaman çizelgesini kesinleştirdi. IPCC'nin yedinci değerlendirme raporu, IPCC'nin en son yayınlanan iklim bilimini özetleyen son rapor serisi olacaktır. Sofya'daki delegeler, 2027'de yayınlanacak olan "İklim Değişikliği ve Şehirler" konulu özel rapor ile "Kısa Ömürlü İklim Zorlayıcıları" konulu metodoloji raporunun ana hatları üzerinde anlaşmaya vardı. Bu iki raporun sırasıyla Mart ve Temmuz 2027 ‘de yayınlanması planlanmaktadır. Toplantıya katılan 114 üye hükümetten 230'dan fazla delege, iki raporun ilgili zaman çizelgeleri üzerinde de anlaştı.
Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli (IPCC), iklim değişikliğiyle ilgili bilimi değerlendiren BM organıdır. Birleşmiş Milletler Çevre Programı (UNEP) ve Dünya Meteoroloji Örgütü (WMO) tarafından 1988'de siyasi liderlere iklim değişikliği, etkileri ve riskleri konusunda periyodik bilimsel değerlendirmeler sağlamak, uyum ve azaltma stratejileri ortaya koymak için kurulmuştur. IPCC’nin öncelikli amacı, BM İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi (UNFCCC) ile ulusal karar vericilere güvenilir bilimsel değerlendirmeler sunmaktır. Dünyanın dört bir yanından gönüllü olarak çalışan bilim insanları, genellikle birkaç yıl süren çalışmalar sonucunda hazırlanan raporların bulgularıyla iklim değişikliği ile ilgili en son araştırmaları, gezegenin ısınmasını engellemeye yönelik çabaları ve küresel ısınmanın etkilerine uyum sağlamayı amaçlamaktadır. Mart 2023’te yayımlanan IPCC’nin altıncı seri raporu ile ilk UNFCCC küresel izleme raporunu bilgilendirmede önemli bir yol gösterici olmuştur. Raporda, hükümetler ilk kez “fosil yakıtlardan uzaklaşma” sürecine başlamayı kabul etmeleriyle sonuçlanmıştır. Söz konusu anlaşma, geçen yıl Aralık ayında Dubai’de yapılan COP28’de sağlanmıştır.
Panelin açılışını yapan IPCC Başkanı Jim Skea, “karmaşık ve zorlu bir gündemle karşı karşıya oldukları konusunda uyarıda bulundu. Skea, rapor üretim takvimi üzerindeki tartışmanın, yaşanan süreçlerin değerlendirilmesinde bilimin kapsayıcılığı açısından geniş kapsamlı sonuçlar doğuracaktır.” dedi. Toplantıya Güneydoğu Asya’da yer alan ve az gelişmiş ülkeler grubunda bulunan Timor Leste temsilcisi olarak katılan Adao Soares Barbosa, bir sonuca varılmaması üzerine yaşadığı hayal kırıklığını dile getirdi. Barbosa konuşmasında, “Eğer değerlendirme raporları küresel izleme sürecine bilgi sağlayamıyorsa başka ne işe yarıyorlar?” diye sorarak tepki gösterdi. Sofya’daki toplantılarda Kenya’yı temsil eden Joyce Kimutai ise, ülkesinin önerilen kısaltılmış zaman çizelgesine karşı çıkmasının “süreci zorlaştırma” amacı taşımadığını, daha sınırlı kaynaklara sahip ülkelerin karşılaşacağı zorlukları vurgulayarak, çok sıkı bir zaman çizelgesi ile kapsamlı ve sağlam bir rapor üretmenin mümkün olmadığını ve bu durumun fazlasıyla sorunlu olduğu” açıklamasında bulundu. Çeşitli kaynaklardan ve Uluslararası Sürdürülebilir Kalkınma Enstitüsü’nden (ISSD) elde edilen toplantı özetine göre, AB üye devletleri, Birleşik Krallık, ABD ve en kırılgan durumdaki gelişmekte olan ülkeler dahil olmak üzere pek çok ülke, öneriyi destekleyerek bilimsel raporların küresel izleme sürecine dahil edilmesinin önemini vurguladı. Destekçiler, aksi takdirde IPCC’nin itibarının riske gireceğine de işaret etti.
Sofya’da, birkaç delegasyon IPCC’nin kapsayıcılığını artırma için çizelgenin uzatılmasının çözüm olmayacağını belirtti. Benzer görüşler, görüşmeler öncesinde dağıtılan bir mektupta, gelişen ülkelerden 40 IPCC yazarının imzasıyla dile getirildi. Mektup, ülkeleri raporların küresel izleme süreci için zamanında hazır olmasını sağlamaya çağırmaktadır. Kapsayıcılıkla ilgili endişeleri kabul eden mektupta, daha fazla zaman verilmesinin bu sorunu çözmeyeceğini, aksine araştırma dünyasında uzun süredir var olan eşitsizliklerle başa çıkmak için “bilinçli çabalar” gerektiğini savundu.
Panel süresince yapılan görüşmeler sonucunda, Sofya’daki bilim insanları bir çözüm bulamadı ve zaman çizelgesi konusunda karar vermeyi Şubat 2025’teki bir sonraki IPCC oturumuna ertelemeye karar verdi.(Kaynak:Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli-IPCC-)