Bilim insanları, dünyayı etkisi altına alan uzun süreli sıcak hava dalgalarının iklim krizini daha da şiddetlendirdiğini ve artık hiçbir ülkenin bu tehlikeden güvende olmadığını söylüyor. Artan sıcak dalgaları sadece insan sağlığını değil; ekosistemleri, tarımsal üretimi ve ekonomik faaliyetleri de tehdit ediyor. Bu yaz kuzey yarımkürenin büyük bölümünde temmuz ve ağustos ayları kavurucu sıcaklarla geçti. Her yıl Avrupa’da on binlerce kişinin ölümüne yol açan aşırı sıcaklıkların, 21. yüzyılın sonuna kadar yılda 8 bin ile 80 bin arasında can kaybına neden olacağı tahmin ediliyor. Avrupa Birliği’ne bağlı Copernicus İklim Değişikliği Servisi (C3S) tarafından paylaşılan verilere göre, bu temmuz ayı küresel ölçekte kayıtlara geçen en sıcak üçüncü temmuz oldu. Dünya Meteoroloji Örgütü ise, orman yangınlarının ve kötü hava kalitesinin aşırı sıcaklarla birleşerek insan sağlığı üzerindeki olumsuz etkileri artırdığı uyarısında bulundu.
Nature Climate Change dergisinde yayımlanan yeni araştırma, aşırı sıcaklara maruz kalmanın insanlarda yaşlanma sürecini hızlandırdığını ortaya koydu. Bilim insanları, biyolojik yaşlarıyla gerçek yaşları karşılaştırılan kişilerin sıcak hava dalgalarına maruz kaldıklarında daha hızlı yaşlandığını belirledi. Araştırmaya göre aşırı sıcakların etkisi, sigara, alkol ve kötü beslenme gibi sağlığa zarar veren faktörlerle aynı seviyede. Uzmanlar, sıcak hava dalgalarının milyarlarca insanın sağlığında uzun vadeli hasara yol açabileceği uyarısında bulundu. Ayrıca bu dalgaların ölüm riskini artırmasının, iklim krizinin güçlü bir göstergesi olduğuna dikkat çekildi. Dünya Sağlık Örgütü (WHO) ve Dünya Meteoroloji Örgütü (WMO) tarafından yayımlanan raporda da aşırı sıcakların işçilerin sağlığını tehdit ettiği belirtildi. Rapora göre, iklim değişikliği sıcak hava dalgalarını daha yoğun hale getiriyor ve her bir derecelik artış, işçi verimliliğini yüzde 2-3 oranında düşürüyor.
Avrupa genelinde etkili olan aşırı sıcak hava dalgaları, bitki örtüsünü kurutarak orman yangınlarının yayılmasına yol açtı. Kıta genelinde 400 bin hektardan fazla orman alanı kül oldu. Avrupa Orman Yangınları İzleme Merkezi’nin verilerine göre, bu yıl yaşanan yangınların tahribatı son 20 yılın ortalamasıyla karşılaştırıldığında yüzde 87 artış gösterdi. Birleşik Krallık, İspanya ve Hırvatistan da en çok etkilenen ülkeler arasında yer aldı. Sıcak hava dalgaları bu bölgelerde geniş çaplı yangınlara neden olurken, orman tahribatının 20 yıllık ortalamanın neredeyse iki katına ulaştığı açıklandı. Bilim insanları, aşırı sıcaklıkların 2,6 derecelik küresel ısınmaya ulaşılması durumunda daha da tehlikeli hale geleceğini belirtiyor. Özellikle İskandinavya’da görülen sıcak hava dalgalarının, 2100 yılına kadar beş kat daha sık yaşanacağı öngörülüyor.
Fransa Meteoroloji Servisi, son yıllarda benzeri görülmemiş sıcaklıkların yaşandığını duyurdu. Ülkede sıcaklıkların, on yıllık ortalamanın 12 derece üzerine çıktığı belirtildi. Hırvatistan’ın Sibenik kentinde 39,5, Dubrovnik’te ise 38,9 dereceye ulaşan değerlerle sıcaklık rekorları kırıldı. Fransa’nın kıyı şeridi boyunca ve Balkan ülkelerinde orman yangınları çıktı. Soğuk iklimiyle bilinen İskandinavya da kavurucu sıcaklardan etkilendi. Norveç, İsveç ve Finlandiya’da hava sıcaklıkları 30 derecenin üzerine çıktı. Finlandiya’da art arda 22 gün boyunca rekor sıcaklıklar ölçüldü. Bilim insanları bunun 1961’den bu yana kaydedilen en uzun sıcak hava dalgası olduğunu açıkladı. İsveç’te gece sıcaklıkları 20 derecenin altına düşmedi ve sıcak hava dalgası on gün sürdü. Norveç’te ise 1901’den bu yana en sıcak üçüncü temmuz ayı kayıtlara geçti. Uzmanlar, sıcaklıkların mevsim normallerinin yaklaşık 3 derece üzerinde seyrettiğini vurguladı.
Avrupa dışında da dünyanın birçok bölgesi kavurucu sıcaklıklarla mücadele ediyor. Irak’ta 50 dereceyi aşan sıcaklıklar hayatı felç ederken, Kanada’dan Asya’ya, Afrika’dan Amerika’ya kadar geniş bir coğrafyada sıcaklık rekorları kırılıyor. Ağustos ayının ilk haftasında Batı Asya, Orta ve Güney Asya, Kuzey Afrika, Güney Pakistan ve ABD’nin güneybatısında hava sıcaklıkları 42 derecenin üzerine çıktı. Bazı bölgelerde 45 dereceyi aşan sıcaklıklar günlük yaşamı olumsuz etkiledi. Irak’ta 50 dereceyi aşan değerler, ülkede elektrik kesintilerine yol açtı. Türkiye’de ise 25 Temmuz’da Şırnak’ın Silopi ilçesinde 50,5 dereceyle rekor kırıldı. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, ülke genelinde bulunan 132 hava istasyonunda sıcaklık rekorları kaydedildiğini açıkladı. Bakanlık ayrıca bazı bölgelerde hava sıcaklıklarının mevsim normallerinin 12 derece üzerine çıktığını duyurdu.
Bilim insanları, 2018’den bu yana küresel sıcaklıkta sadece 0,2 derecelik artış yaşandığını ancak bu küçük farkın bile sıcak hava dalgalarının görülme riskini iki katına çıkardığını belirtiyor. Uzmanlara göre böylesine küçük artışlar bile iklim açısından kritik sonuçlar doğuruyor. Araştırmalar, aşırı sıcaklıkların fosil yakıt kullanımıyla doğrudan bağlantılı olduğunu ve bu nedenle sıcak hava dalgalarının en az 10 kat daha olası hale geldiğini ortaya koyuyor. Ayrıca sıcaklığın 2 derece yükselmesi, dalgaların etkisini daha da artırıyor. Bilim insanları, insan kaynaklı iklim bozulmaları olmadan bile bu sıcak hava dalgalarının kaçınılmaz hale geldiğini vurguluyor.
Aşırı sıcaklıklar artık hayatımızı doğrudan etkileyen küresel bir kriz. Dünyanın farklı bölgelerinden gelen veriler, sıcaklıkların her yıl daha da yükseldiğini ve bunun sağlıktan tarıma, ekonomiden günlük yaşama kadar pek çok alanda ciddi sorunlar doğurduğunu göstermektedir. Bu nedenle, iklim değişikliğine karşı uluslararası iş birliği içinde daha kapsamlı ve sürdürülebilir politikaların hayata geçirilmesi zorunluluk haline gelmiştir. Bugün atılacak adımlar, yarının hayatını kurtaracaktır. Aksi halde, kırmızı alarm seviyesine ulaşan aşırı sıcaklıklar, gelecekte toplumsal yaşamın tüm alanlarında kalıcı ve derin etkiler bırakacaktır.