Küresel iklim krizi sonucunda yaşanan çevre felaketleri, iklim değişikliğine yönelik çözüm önerileri ve finansman arayışları temelinde 22-23 Haziran'da uluslararası Yeni Küresel Mali Pakt Zirvesi (New Global Financing Pact) oturumları yapıldı. Fransa’nın başkenti Paris’te tamamlanan zirvede küresel iklim değişikliği ile ilgili Yeni bir küresel finansal anlaşma ile ortak küresel zorluklara çözüm getirilmesi, sağlam ve adil bir finansal sistem oluşturulması amaçlanmıştır. Paris zirvesi, BM’nin katkılarıyla düzenlenen iklim zirveleri çerçevesinde düzenlenen bir toplantı olmadığı gibi G7, G20 veya herhangi bir uluslararası veya bölgesel kuruluş çerçevesi içinde bir toplantı da değildir. Bu zirve uluslararası finansal sistemi yeniden şekillendirme ihtiyacının hissedilmesine binaen gerçekleştirilmiştir. Paris zirvesinde iklim değişikliği ve iklim değişikliğinin yol açtığı felaketlerle başa çıkma konularına yer verilmiştir. Zirvede yer verilen diğer bir önemli konu ise gelişmekte olan ülkelerin yoksullukla mücadeleden vazgeçmemesidir.
Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron'un daveti üzerine gerçekleştirilen zirveye devlet ve hükümet başkanları, uluslararası kuruluşların liderleri, uluslararası finans kuruluşların temsilcileri ile özel sektör ve sivil toplum temsilcileri katıldı. 2023 Yeni Küresel Mali Pakt Zirvesi’nde, 40’tan fazla ülkenin lideri, yoksullukla mücadele etmek, çevreyi korumak, iklim değişikliğinin ve felaketlerin etkilerine karşı çözüm bulmak, kalkınma zorlukları ve kalkınma planlarını uygulamak için gerekli finansmanların bulunmasını sağlayacak yollara ilişkin önerilerde bulundular. Zirveye katılan liderler insanların iyiliği ve gezegenin korunması için Paris Anlaşması'nı destekleyecekleri ve 2023-2024 yılları arasında gerçekleştirilecek olan Yeni Delhi'deki G20 zirvesinde, BM'deki SKA Zirvesinde, Uluslararası Para Fonu (IMF) ve Dünya Bankası yıllık genel kurul toplantılarında, Kasım ayında Dubai'de düzenlenecek olan 28. İklim Zirvesi’nde ve Nairobi Zirvesi'nde bu konuda atılacak adımların ele alınması için çalışacakları taahhütünde bulundular.
Dünya liderleri zirvesinde konuşan Macron, Dünya Bankası ve Uluslararası Para Fonu (IMF) gibi küresel finans kuruluşlarında reform yapılacağını, biyoçeşitlilik ve ormanların muhafaza edilmesi için bir fon oluşturulacağını ve uluslararası bir varlık vergisi toplanmasından yana olduğunu belirtti. Macron, aynı zamanda borçları hafifletmek ve kalkınma sürecini ilerletmek için Fransa ile Fildişi Sahili arasında anlaşma sağlandığını, Fildişi'nin 1,14 milyar euroluk borcunun 72,1 milyonunu eğitim sektöründe kullanılacak olan çeşitli kalkınma projelerini finanse etmek için hibeye dönüştürüldüğü bilgisini de katılımcılara aktardı. Macron, Afrika ekonomilerine yardımcı olmak için açıklanan 100 milyar doların yanı sıra 100 milyar dolarlık çevre fonunun da kurulduğunu duyurdu. Zirvede ilgili kurumların daha verimli, daha adil ve günümüz dünyasına daha uygun hale getirilmesi konusunda görüş birliğine varıldığını ve kalkınma bankalarının gelecek yıllarda kredi tahsis etme kapasitesinin 200 milyar dolara çıkarmasını beklediklerini söyledi. IMF'nin 100 milyar euronun en yoksul ülkelere verilmesi hedefine ulaşıldığını söyleyen Macron, gelişmiş ülkelerin gelişmekte olan ülkelere iklim değişikliğiyle mücadelede destek için yıllık 100 milyar dolar finansman sağlama taahhüdüne de yakında varılacağına dair açıklamalarında bulundu. Dünya liderleri de Dünya Bankası ve IMF’de küresel iklim felaketlerine karşı önlem alınması ve finansal reform yapılması fikrine destek verdi. IMF'nin iklim krizinden en çok etkilenen ülkelerdeki insanlara yardım etmek için IMF'nin para biriminin özel ihraçlarına 100 milyar hak tahsis ettiğinin duyurulması da zirvenin dikkat çeken kararlarından biri olmuştur. Çin ve Suudi Arabistan ülkeleri ise haklarının yüzde 20'sini yeniden tahsis etme taahhüdünde bulundu. Fransa, benzer bir adım atarak haklarının yüzde 40'ını Covid-19 salgını sırasında en çok ihtiyacı olan ülkelere aktarılmak üzere oluşturulan özel fona tahsis edeceğini açıkladı. G20 ülkeleri, kullanmadıkları ek Özel Çekme Hakları'nın bir kısmını da ihtiyacı olan ülkelere devrettiler.
Dünya Bankası Başkanı Ajay Banga "İstihdam, yoksulluğu ortadan kaldırmanın en iyi yoludur." diyerek, yoksulluğun olmadığı bir dünyada yaşamak için Dünya Bankası'nın vizyonunu değiştirmesi gerektiğini vurguladı. Zirveye katılan kaynaklara göre zirvede, tarihi bir aşama oluşturan Zambiya'nın borçlarının yeniden yapılandırılacağı ve bunun önümüzdeki Temmuz ayında IMF'den yeni fon sağlamasına imkan tanıyacağı açıklandı. Banga, doğal afetler sırasında bir ülkenin artık borcunun askıya alınabileceğini ve doğal afetler kapsamında kullanılabilecek yeni bir sigorta oluşturulduğunu duyurdu. Kenya Devlet Başkanı William Ruto, zirvede hiçbir ülkenin yoksullukla ve iklim değişikliğiyle mücadele arasında tercih yapmamasını söyledi. Ayrıca en savunmasız ve yoksul ülkeleri desteklemek için ek kaynaklar oluşturmak için anlaştıklarını ifade etti. Ruto, 52 ülkenin borç içinde olduğunu, borçların yapılandırılmasını veya borçların askıya alınmasının gerekliliğini vurguladı. ABD Hazine Bakanı Janet Yellen, borçlanmanın küresel bir sorun olduğunu, bu zirvenin küresel mali sistemin reform etmede önemli bir adım teşkil ettiğini ve borçlanma konusunda harekete geçilmesi gerektiğini belirtmiştir. IMF Başkanı Kristalina Georgieva da dünyada eşitsizliklerin ve yoksulluğun artığını, iklim değişikliğinin sonuçlarının en çok yoksulları ve yoksul ülkeleri etkilediğini ve ülkelerin üzerindeki borç yükünün hafifletilmesinin en önemli önceliklerden biri olduğunu belirtmiştir. Zirvenin gerçekleştiği saatlerde çevreciler pankartlar ve sloganlarla eylem yaparak, Yeni Küresel Mali Pakt Zirvesini protesto ettiler. Paris’te başka bir mekanda protestoculara seslenen İsveçli iklim aktivisti Greta Thunberg, zirvenin bir fark yaratacağına yönelik kuşkularını dile getirerek. “Gezegen ölmüyor, öldürülüyor ve onu öldüren insanların kim olduğunu biliyoruz.” dedi.
İklim, kalkınma ve biyolojik çeşitlilik krizleri başta olmak üzere küresel felaketlere yanıt vermeye yardımcı olacak finansman çözümlerinin zirvede konuşulması, yoksul ve savunmasız ülkelerin iklim felaketleri ile mücadelesine katkı oluşturacaktır. İklim felaketlerinden zarar gören ülkelere finansman sağlanması acil ve önemli bir meseledir. Maalesef ki aşırı hava olayları yoksul ülkeleri daha çok etkilemektedir. Bu ülkelerin borçları faizlerle birlikte çığ gibi büyümekte ve yoksul ülkelerin ödeyemeyeceği duruma gelmektedir. Yoksul ülkeler küresel iklim felaketleriyle başa çıkmakta oldukça zorlanmakta ve sağlanan finansman desteği de yetersiz kalmaktadır. Dünyada finansman sisteminde adil bir sistem olmadığı ortada…. Yoksulluk, biyoçeşitlilik, iklim değişikliği ile mücadele konularında yaşanan zorluklar için gelişmiş ülkelerin kaynak oluşturması ise bir zorunluluk….Yeni Küresel Finansman Anlaşması Zirvesinde alınan kararların ve verilen taahhütlerin uygulanmasını temenni etmekle birlikte verilen bu taahhütlerin uygulanıp uygulanmadığı iklim değişikliğinden etkilenen yoksul ülkelere daha iyi destek sağlanıp sağlanmadığı iki yıl sonra Paris'te yeni mutabakat üzerine yapılacak olan takip toplantısında görülecektir.