Yönetim kurullarında, temel organ olan yönetim organlarının verimliliği ve performansı kurumların başarısını belirlemektedir. Kadınların iş dünyasında katılımının olduğu günümüzde yönetim kurullarında da var olması gerekiyor. Bu durum toplumsal cinsiyet eşitliğinin sağlandığının göstergesidir. Ancak bu konudaki ilerleme hala yeterli düzeyde değil. 2023 Yönetim Kurulu Kadın Türkiye Raporu'na göre de, yönetim kurullarındaki kadın sayısı azalıyor. Rapor’a göre bu dönemde halka arz olan neredeyse her 2 şirketten 1’inin yönetim kurulunun tamamı erkeklerden oluşuyor. 2023 yılında BIST’e(Borsa İstanbul) kayıtlı 517 şirketin yönetim kurullarındaki kadın oranı son bir yılda 17,5’ten yüzde 17,9’a yükselirken, yönetim kurullarının tamamını erkeklerin oluşturduğu şirket sayısı da 158’den (yüzde 33.3) 179’a (yüzde 34,6) çıkmıştır.
İş hayatının her seviyesinde toplumsal cinsiyet dengesini iyileştirmek amacıyla çalışmalarını sürdüren Yüzde 30 Kulübü Türkiye programı kapsamında düzenlenen 10. Türkiye Kadın Direktörler Konferansı’nın bu yılki teması “Yönetim Kurullarının Geleceği ve Kadınların Rolü” olarak belirlendi. Sabancı Üniversitesi Kurumsal Yönetim Forumu ev sahipliğinde 7 yılı aşkın süredir çalışmalarını sürdüren Yüzde 30 Kulübü “Cumhuriyetimizin 100. Yılında 100 Yeni Kadın Yönetim Kurulu Üyesi’ projesini hayata geçirdi. Bu doğrultuda proje yönetim kurullarında kadın üye bulunmayan halka açık şirketleri, en az bir kadına yönetim kurulunda yer vermeyi taahhüt etmeye davet ediyor. 2010 yılında, İngiltere’de başlatılan %30 Kulübü kampanyası, 2023 itibarıyla 20’den fazla ülkede devam eden küresel bir misyona dönüşmüştür. %30 Kulübü Kampanyası, yönetim kurulu seviyesinde cinsiyet çeşitliliğini artırmak için harekete geçen başkanlar ve CEO'lar tarafından yönetilen küresel bir kampanyadır. Avustralya'dan Meksika'ya kadar 20'den fazla ülkede faaliyet göstermektedir. Merkezi, 2010 yılında hayata geçtiği İngiltere'dir. Kulüp, küresel olarak yönetim kurullarında ve üst düzey yöneticilerde kadınların en az %30 temsiline ulaşmayı ve daha fazla sayıda şirketin karar ve faaliyet alanlarında çok daha kapsayıcı ve eşitlikçi bir yaklaşımın hâkim olmasını hedefliyor. %30 Kulübü Türkiye Kampanyası, 2017 yılında Borsa İstanbul’un ev sahipliğinde başlatıldı. Sabancı Üniversitesi Kurumsal Yönetim Forumu’nun ev sahipliğinde çalışmalarını sürdüren %30 Kulübü Türkiye’nin 79 üyesi bulunuyor. Bu şirketler arasında halka açık olanların yönetim kurullarında kadın oranı hem SPK’nın önerdiği minimum hedef olan yüzde 25’i aşmış hem de BIST(Borsa İstanbul) tüm şirketler ortalaması olan yüzde 17.9’un üzerine çıkmış durumdadır.
Sabancı Üniversitesi bünyesinde çalışmalarını sürdüren Kurumsal Yönetim Forumu, “2023 Yönetim Kurulunda Kadın Türkiye Raporu” sonuçlarını açıkladı. Rapor, Borsa İstanbul’da (BIST) işlem gören şirketlerin yönetim kurullarındaki toplumsal cinsiyet dengesini inceleyerek, kurumsal yönetim anlamında yıllık bazda değerlendirmede bulunuyor. Bu seneki rapor, yönetim kurullarındaki toplam kadın üye sayısında artışa, diğer yandan en az bir kadın yönetim kurulu üyesi bulunan şirket oranında ise azalışa işaret ediyor. Rapora göre Borsa İstanbul’da (BIST), yönetim kurulunun tamamını erkeklerin oluşturduğu şirketlerin oranı 2023 yılında yüzde 34,6’ya yükseldi. Yaşanan bu yükselişte, son iki yılda halka arz olan şirketlerin yönetim kurullarındaki kadın oranının çok düşük olması dikkat çekmektedir. Son iki yılda halka arz olan 108 şirket içinde yönetim kurullarındaki kadın oranı yüzde 13,5 ile genel ortalamanın çok altında kalırken, yönetim kurulunun tamamını erkeklerin oluşturduğu şirketlerin oranı yaklaşık yüzde 50 olarak gerçekleşti. Raporun verileri; 2022 yılının tamamını, 2023 yılında ise Kasım 2023’e kadar gerçekleşen halka arz rakamlarını içermektedir. Buna göre 2022 yılında 63, 2023 yılı için ise 45 şirketin verileri değerlendirmeye alınmıştır.
Yüzde 30 Kulübü Türkiye Kurucu Yönetim Kurulu Başkanı Prof. Dr. Melsa Ararat tüm çabalara rağmen yönetim kurullarında ve CEO seviyesinde kemikleşmenin devam ettiğini vurguluyor. Prof. Dr. Ararat "Tüm pay sahiplerini, çalışanları, müşteri ve tüketicileri ve de toplumsal yaşamı etkileyen kararlar, kadınların temsil edilmediği karar organları tarafından veriliyor. Bunun kadınların yeteneksiz, deneyimsiz veya isteksiz olduğu gibi sebeplerle açıklanması mümkün değil. Yetkiyi ve gücü elinde tutanlar, bundan kolay kolay vazgeçmiyorlar. 2022 yılında Avrupa Birliği Parlamentosu’nda kabul edilen direktifin halka açık şirketlere tanıdığı süre 2036’da sona eriyor. Direktif yönetim kurullarında en az yüzde 33 oranında kadın olmasını zorunlu kılıyor. Bazı AB ülkelerinde bu oranın üstünde yasal kotalar uzun zamandır yürürlükteydi. Yüzde 30 Kulübü Türkiye olarak yasa ve kural koyucuları bu konuda AB ile hizalanma konusunda çaba göstermeye davet ediyoruz.” açıklamalarında bulunmuştur.
Yüzde 30 Kulübü Türkiye Kampanyası Yönetim Kurulu Üyesi ve Proje Eş Lideri ve Boyner CEO’su ve İcra Kurulu Üyesi Özgür Tokgöz Altun’un projeye yönelik yorumları şöyle: “Kadınların iş hayatında ve toplumun her alanında güçlenmesi, en önemli sorumluluklarımız arasında yer alıyor. Bu yüzden Yüzde 30 Kulübü Türkiye olarak hayata geçirdiğimiz ‘Cumhuriyetimizin 100. Yılında 100 Yeni Kadın Yönetim Kurulu Üyesi’ projesi, iş hayatında hayal ettiğimiz toplumsal cinsiyet eşitliğine ulaşmak adına büyük bir adımdır. Bu proje ile yönetim kurullarında kadın temsil oranını arttırma yolundaki gayretlerimize ivme kazandırmayı hedefliyoruz. İlk adımda yönetim kurulunda hiç kadın olmayan 179 şirketi projemize dahil edeceğiz. 2024 yılı ve sonrasında ise Cumhuriyetimizin temsil ettiği değerleri geleceğe ulaştırmamız için kurumlarımızın ve liderlerimizin verdiği destekle, iş hayatında toplumsal cinsiyet eşitliği ve yönetim alanında daha fazla kadının söz sahibi olmasını destekleyeceğiz.” açıklamalarında bulunmuştur.
Toplumsal cinsiyet eşitliğinin ekonomik, politik ve sosyal gelişim alanlarının tamamında önemli etkisi bulunmaktadır. Yaşamın her alanında kadınlar ve erkeklerin, eşit temsili, kapsayıcı büyüme ve sürdürülebilir kalkınmada önemlidir. Yönetim kurullarında kadın oranında artış gösterilerek şirketlerin karar alma süreçlerinde toplumsal cinsiyet eşitliğinin sağlanması, kadınların temsilinin artırılması şirketlerin büyümesi, sürdürülebilirliği ve ülkemizin yönetim alanında kurumsal ilerlemesinde ve güçlenmesinde kritik bir öneme sahiptir. Cumhuriyetin 100. yılında toplumsal cinsiyet eşitsizliklerinin sonlandığı, kadın ve erkeğin eşit şartlarda birlikte yer alacağı bir iş dünyası ile ikinci yüzyılda uluslararası rekabet eden bir Türkiye olmalıyız.