Bain & Company, petrol ve gaz, kamu hizmetleri, kimyasallar, madencilik ve tarım sektöründeki 700'den fazla yöneticiyle yaptığı global 2025 Enerji ve Doğal Kaynaklar Yöneticileri yıllık anketini yayınladı. Anket sonucuna göre; geçtiğimiz yıl temiz enerjiye yapılan rekor düzeydeki küresel yatırımlara rağmen, geçişi sağlamakla görevli şirketlerin liderleri, dünyanın ne zaman net sıfır karbon emisyonuna ulaşacağı konusunda daha az iyimser hale geldi. 2025 yılı anketi, sektör liderlerinin enerji dönüşümünün zorlukları ve fırsatlarına ilişkin görüşlerini daha iyi anlamak ve bu yatırımları diğer iş öncelikleriyle nasıl dengelediklerini anlamak amacıyla yapılmıştır.
En dikkat çekici veri noktaları şunlardır:
Şirketlerin yaklaşık %31'i son 12 ayda sermaye projesi maliyetlerinde çift haneli yüzdelik artışlar gördü. Yöneticilerin yaklaşık %62'si şirketlerinin kurumsal kaynak planlama ( ERP ) sistemini üç yıl içinde dönüştürmeyi planlamaktadır. Petrol ve gaz yöneticileri, dünya petrol talebinin 2038 yılında zirveye ulaşacağını öngörürken , Uluslararası Enerji Ajansı gibi bazı gruplar ise bunun 2030 yılında gerçekleşeceğini tahmin etmektedir. Enerji sektöründeki yöneticilerin yaklaşık %44'ü 2070 veya sonrasında net sıfır emisyon öngörmektedir. Bu oran, 2024’te aynı görüşü paylaşanların oranı olan %31’den belirgin şekilde daha yüksektir. 2050 yılına kadar dünyanın net sıfır hedefine ulaşılacağını düşünenlerin oranı ise %32’ye geriledi. Önceki anketlerde bu oran %40 ile %50 arasında değişmektedir. Çevresel, sosyal ve yönetişim (ESG) odaklı yatırımlara yönelik istek ve coşku, yerini yatırım getirisini (ROI) önceliklendiren daha temkinli bir yaklaşıma bırakmaktadır. Daralan bütçeler, kısıtlı bilançolar ve hızla yükselen sermaye maliyetleri, şirketleri yatırım kararlarında zor seçimler yapmaya zorlamaktadır.Net Sıfır Hedeflerine Ulaşma Konusundaki İyimserlik Azalmakta
Net sıfır zaman çizelgesine ilişkin iyimserlik azaldıkça, yöneticilerin yeni geçiş odaklı büyüme işletmelerinin 2030 yılına kadar şirket kârlarına ve değerlemesine sağlayacağı katkılara olan güveni azaldı. Ancak yöneticiler, belirli yeni teknolojilerin iş senaryoları hakkında giderek daha olumlu hissetmektedir.Net sıfır hedeflerine ulaşma konusundaki iyimserlik azalmaktadır. 2024 yılında yöneticilerin üçte birinden azı 2070 veya sonrasında net sıfır emisyona ulaşmayı bekledi. İki yıl önce ise yöneticilerin neredeyse yarısı 2050 yılına kadar net sıfır hedefine ulaşmayı öngördü. Ancak bu oran geçtiğimiz yıl keskin bir şekilde düştü. Şu an ise bu oran yarıya yaklaşmaktadır. Ayrıca yöneticiler belirli yeni teknolojiler için iş potansiyeli konusunda giderek daha olumlu düşünmektedir. Bu nedenle sektördeki liderler, iş dönüşümünü mümkün kılmak için dijital teknolojilere yatırım yapmaktadır. Dijital teknoloji alanında iyileştirmeye gidilecek öncelikli alanlar ise şunlardır; operasyon ve bakım, finans ve muhasebe, mühendislik ve teknik hizmetler, tedarik zinciri ve lojistiktir. Yöneticilerin %70'inden fazlası yapay zeka ve dijital teknolojilerin, üretken yapay zeka da dahil olmak üzere, iş beklentileri konusunda daha iyimser hissetmektedir. Yöneticilerin %72’si, bu teknolojilerin önümüzdeki 5 ila 10 yıl içinde güçlü bir iş potansiyeli sunacağına inanmaktadır. Çoğu şirket, iş süreçlerinde teknoloji odaklı iyileştirmeler planlamaktadır. Yöneticilerin %60’tan fazlası, önümüzdeki üç yıl içinde ERP sistemlerini yenilemeyi planlamaktadır. Kurumsal kaynak planlama (ERP) ise; kurumların muhasebe, satın alma, proje yönetimi, risk yönetimi ve mevzuat uyumunun yanı sıra tedarik zinciri operasyonları gibi günlük iş faaliyetlerini yönetmek için kullandığı bir yazılım türünü ifade etmektedir. Yöneticiler, enerji depolama (%47), yenilenebilir enerji (%45), döngüsel ekonomi (%39) ve karbon yakalama, kullanma ve depolama (%43) gibi alanlarda yapay zeka kullanımı potansiyelinin arttığını düşünmektedir.
Proje Maliyetleri Artmakta
Şirketler, projeleri daha verimli bir şekilde yönetebilmek için sermaye tahsislerini iyileştirmeyi, projeleri daha sıkı kapsamda planlamayı ve mühendislik süreçlerini optimize etmeyi planlamaktadır. Yaklaşık yarısı, proje süreçlerini iyileştirmek için yapay zeka gibi teknolojileri devreye sokmayı hedeflemektedir. Ankete katılan yöneticilerin dörtte üçünden fazlası, geçtiğimiz 12 ayda projelerinin sermaye maliyetlerinin en az bir miktar arttığını belirtmektedir. Her 10 yöneticiden biri ise maliyetlerin %20’den fazla yükseldiğini söylemektedir. Sektör liderleri, düşük karbonlu büyüme stratejilerinin önündeki en büyük engel olarak, müşterilerin daha yüksek fiyatları kabul etmeye istekli olmaması nedeniyle yeterli yatırım getirisi sağlayamamak olduğunu belirtmektedir. Ayrıca, önemli engeller arasında devlet politikaları ve düzenlemeler ile nakit veya sermaye eksikliği bulunmaktadır.
Yeni Enerji Üretim Kaynaklarına Ek Yatırım
Anketten çıkan sonuçlara göre elektrik şirketlerinin yöneticileri, bu talep artışının farkında ve çoğu bu süreci yönetebileceklerine inanmaktadır. Ancak %43’ü, bunun yalnızca her şeyin yolunda gitmesi durumunda mümkün olacağını düşünmektedir. Kamu hizmetleri yöneticilerinin şu anda karşı karşıya olduğu en büyük sorunlardan biri, yapay zeka patlaması ve ardından veri merkezlerinden gelen elektrik talebindeki patlamadır .Bain & Company veri merkezlerinin analizine göre; küresel yıllık enerji tüketiminin 2027’ye kadar iki kattan fazla artabileceği ve küresel enerji arzının %2,6’sını tüketeceği öngörülmektedir. Ayrıca yeni enerji üretim kaynaklarına 2 trilyon dolarlık ek yatırım gerektireceği tahmin edilmektedir. Küresel çapta, elektrik şirketlerinin bu artan talebi karşılamak için başvuracağı üç temel çözüm; yenilenebilir enerji yatırımları, mevcut varlıkların ömrünü uzatma ve doğalgaz yatırımları olacaktır. Nükleer enerji ise özellikle Kuzey Amerika’da önemli bir seçenek olarak görülmektedir. Bu yatırımları finanse etmek için Kuzey Amerika’daki elektrik şirketleri, veri merkezi müşterilerinin elektrik fiyatlarının artırılması ve projelere ortak yatırım yapması yönünde adımlar atmayı planlamaktadır.
Anketin başladığı günden bu yana geçen beş yıllık aralıksız değişime rağmen, sektör liderleri inovasyona ve küresel ilerleme ve refahı destekleyen temel kaynakları sağlamaya olan bağlılıklarını sürdürmektedir. (Kaynak:Bain & Company’nin yayımladığı global 2025 Enerji ve Doğal Kaynaklar Yöneticileri Anket çalışması)
Sibel Dağdelen