İklim değişikliği nedeniyle sıcak hava dalgaları, fosil yakıtların yakılması ve doğanın yok edilmesi, çevre kirliliği sonucunda daha sıcak ve daha uzun süre yaşanmaktadır. Dünya genelinde Haziran 2023-Haziran 2024 döneminde 13 ay boyunca üst üste sıcaklık rekorları kırılırken, Avrupa Birliği’nin (AB) Copernicus İklim Değişikliği Servisi (C3S), uydu izleme sistemiyle yapılan ölçümlere göre, dünya genelinde en sıcak ikinci Temmuz ayının yaşandığını açıkladı. Rapora göre, Temmuz 2024’te 16,91 olarak ölçülen ortalama sıcaklık Temmuz 2023’ün sadece 0,04 derece altında kalarak, Temmuz 2023’ün ardından en sıcak ay olarak tarihe geçti. Uzmanlar ise Avrupa genelinde Temmuzun ardından Ağustos ayında da yüksek sıcaklıkların etkili olmaya devam edeceğini, yüksek sıcaklıkların kısa sürede birçok bölgeyi etkisi altına alacağını belirtmişlerdir. NOAA ‘nın verilerine göre, (National Oceanic and Atmospheric Administration) (Ulusal Okyanus ve Atmosfer Dairesi), Temmuzda ölçülen ortalama küresel yüzey sıcaklığının 20. yüzyıl ortalamasının 1,21 derece üzerinde olduğu ve 175 yıllık küresel verilere göre tarihin “en sıcak temmuzu” olduğu bildirildi. Ayrıca Afrika, Avrupa ve Asya kıtaları kayıtlara geçen “en sıcak temmuz ayını” yaşarken Kuzey Amerika’nın da “en sıcak ikinci temmuzu” gördüğü belirtildi. Öte yandan, aynı ayda ölçülen deniz yüzeyi sıcaklıkları ise “en sıcak ikinci temmuz” olarak kaydedildi.
Yeni bir araştırmaya göre, Avrupa kıtası Dünya’nın diğer bölgelerine göre çok daha hızlı ısınmaya devam etmektedir. Avrupa, kuzey kutup bölgesine çok yakın olmasına rağmen küresel ısınmadan dolayı son 50 yılda küresel ortalamanın iki katından daha fazla ısındı. Avrupa, 2024 yılı itibariyle aşırı sıcaklardan etkilenmeye devam etmekte olup Akdeniz’in birçok bölgesi ve Balkanlar Temmuzda uzun süreli sıcak hava dalgalarına maruz kaldı. Öyle ki; aşırı sıcak hava geçen yıl Avrupa’da yaklaşık 50 bin kişinin ölümüne neden oldu. Bilim insanları, 2023’te sıcak hava ile ilişkili ölüm oranının milyon kişi başına 393 ölüm ile en yüksek Yunanistan’da gerçekleştiğini, bu ülkeyi milyon kişi başına 209 ölüm İtalya’nın ve milyon kişi başına 175 ölümle de İspanya’nın takip ettiği tespit edilmiştir. Sıcak hava, çoğu insanın fark ettiğinden çok daha fazla can kaybına neden olduğu için, tıp dünyası sıcak havayı “sessiz bir katil” olarak nitelendirmektedir. Nature Medicine dergisinde yayımlanan son çalışmaya göre, insanlar son 20 yıl içinde artan sıcaklıklara uyum sağlamamış olsalardı, 2023’teki yıkıcı ölüm oranı %80 ‘den yüksek seviyelerde olacağını belirtmektedir.
Dünya Meteoroloji Örgütü (WMO) Sözcüsü Clare Nullis, Avrupa genelinde görülen mevsim normallerinin üzerindeki sıcaklıklara dair AA muhabirinin sorularını yazılı yanıtladı. Sıcaklıkları 30 yıllık bir periyodu baz alarak ölçtüklerini aktardı. Nullis, “İklim değişikliği, mevcut aşırı sıcaklığın arkasındaki en büyük itici güç. Bu yaz birçok sıcaklık rekorunun kırıldığına tanık olduk.” açıklamasında bulundu.
İtalya’da Afrika kaynaklı aşırı sıcak hava dalgasının etkisi devam etmektedir. Ülkede hava sıcaklıklarının 15 Ağustos Perşembe gününe kadar 40 dereceyi bulabileceği belirtildi. Sağlık Bakanlığı da 13 Ağustos Salı günü için aralarında başkent Roma’nın da olduğu 19 kenti, en yüksek risk seviyesi olan “kırmızı” kategoriye aldı. İtalyan basınında çıkan haberlerde de ülkenin kuzeyinde Fransa ve İsviçre ile sınırında yer alan Alp Dağlarının zirvesi Mont Blanc’da da sıcaklığın 33 saat boyunca 0 derecenin üstünde seyrettiği, dağın tepesindeki buzulların sıcaklık karşısında “can çekiştiği” ifade edildi. Sıcak hava dalgası Belçika’yı da etkisi altına aldı ve Belçika Kraliyet Meteoroloji Enstitüsü tarafından aşırı sıcaklara ilişkin uyarı yayımlandı. Mevsim normallerinin üzerinde seyredecek sıcak hava nedeniyle ülkenin neredeyse tamamında 12 ve 13 Ağustos için “turuncu alarm” verildiği, bazı bölgelerde ise “sarı alarmın” devam ettiği bildirildi. Sıcak hava dalgasının etkili olduğu Fransa’da, 45 vilayette “turuncu” alarm verildi. Fransa Meteoroloji İdaresi Meteo-France, neredeyse tüm ülkede sıcaklıkların yüksek olacağını duyurdu. En yüksek sıcaklıkların, termometrelerin 36 ila 38 dereceyi göstereceğini açıkladı. Kosova Sağlık Bakanlığı da artan sıcaklıklar nedeniyle vatandaşları uyardı. Hafta içinde mesai saatlerini kısıtlama dahil önlemler alınabileceği duyuruldu. İngiltere’de de 12 Ağustos, bu yılın en sıcak günü olarak kayıtlara geçti. Meteoroloji Ofisinin (Met Office) yaptığı açıklamaya göre, Cambridge kentinde sıcaklık 34,8 dereceyle yılın en yüksek sıcaklığı ölçüldü. Met Office, 1961’den bu yana en sıcak 11’inci yazın kayıtlara geçtiğini açıklayarak, en sıcak yazların 8’inin 2000 yılından sonra, 6’sının ise son 10 yılda yaşandığına işaret etti.
Ülkemiz Meteoroloji Genel Müdürlüğü (MGM) verilerine göre son 53 yılın en sıcak Temmuz ayını yaşadı. MGM verilerine göre en yüksek sıcaklık 45.9°C ile Cizre’de ölçülürken, en düşük sıcaklık 5.2°C ile Erzurum’da kayıtlara geçti. Adana Karataş’ta 32,2 derece ile Doğu Akdeniz’de rekor sıcaklık kaydedildi. Bu yıl ilk kez deniz suyu sıcaklıkları 32 derecenin üzerine çıktı.
Aşırı sıcaklıklar gezegenin geleceği için endişe verici boyutlarda ve ekosistem üzerinde ciddi etkiler oluşturmaktadır. Biyoçeşitlilik kaybı, su ve gıda kaynaklarının azalması, çölleşme, ormansızlaşma, canlı türlerinin yaşam alanlarının değişmesi ve göç etmeleri, virüs kaynaklı hastalıkların yaygınlaşması, buzulların erimesi, deniz suyunun genişlemesi gibi ekosistemi bozarak canlıların yok olmasına neden olmaktadır. Fosil yakıtların yakılmasını durdurmaya yönelik hükümetler gerekli çabaları göstermediği takdirde, Paris Anlaşması’nın hedefi olan 1,5 santigrat dereceyi aşma riskiyle karşı karşıya kalacaktır. Küresel bir sorun olan aşırı sıcaklıklar için çözüm ise, fosil yakıtları küresel olarak kullanmayı durdurmak, fosil yakıt kaynaklı enerjinin yerine sürdürülebilir ve yenilenebilir enerjilere adil bir şekilde geçişin gerçekleştirilmesi, ormansızlaşmayı azaltmak ve karbon emisyonunu en aza indirerek hükümetler net sıfır hedefi taahhütlerinde bulunmalıdır. (Kaynak:MGM, İklim Haber)