ABD’nin New York kentinde 193 dünya lideri 78. Birleşmiş Milletler Genel Kurulunda bir araya gelerek bu yılda tarihi kararlar aldı. BM Genel Kurulu, bu yıl "Güvenin yeniden tesisi ve küresel dayanışmanın yeniden canlandırılması" temasıyla toplandı. BM Genel Kurulu’nun 78. Oturumu 6 Eylül’de başladı ve 18 Eylül’den itibaren de önemli toplantı ve zirveye ev sahipliği yaptı.19 Eylül ve 26 Eylül tarihleri arasında Genel Kurulun yıllık oturumunun bir parçası olarak Devlet ve Hükümet Başkanları Genel Kurul’da konuştular. Dünya liderleri BM Genel Kurulu'nda, uluslararası kalkınma ve iklim değişikliğiyle mücadele konularına üst sıralarda yer verdi.
ABD’nin New York kentinde başlayan 78. BM Genel Kurulu öncesinde on binlerce kişi fosil yakıtlara karşı yürüdü. On binlerce iklim aktivisti New York sokaklarında “fosil yakıtlara son vermek için bir yürüyüş” gerçekleştirdi. Organizatörlere göre, bu yürüyüşe 50 bin ile 75 bin arasında kişi katıldı ve bu ABD’de son beş yılda düzenlenen en büyük iklim yürüyüşü oldu. Yürüyüş sırasında topluluk aktivisti olan Hip Hop Caucus Başkanı Rev Lennox Yearwood, bugünkü iklim hareketini ABD’nin “ırksal adalet” için verdiği mücadeleye benzetti. Yearwood, “Fosil yakıtların her türlüsüne son vermemiz gerekiyor” ifadelerinde bulundu. 20 Eylül’de başlamış olan BM Genel Kurulu İklim Hedefi Zirvesi öncesi 650’den fazla küresel iklim eylemi gerçekleştirildi. Almanya’nın Berlin kentindeki Brandenburg Kapısı’na aktivistlerin turuncu boya püskürtmesi bunlardan biridir.
BM Genel Kurulunun üst düzey haftasında 18-19 Eylül tarihleri arasında Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları Zirvesi yapıldı. Bu zirve ile Devlet ve Hükümet başkanları geniş kapsamlı küresel eylem planı olan 2030 gündeminin uygulanması konusunda görüşecekleri bir zemin oluşturdu. Bir yandan da zirve 2030 yılına yaklaşırken üst düzey siyasi rehberlik sağlamayı ve ortaya çıkan zorlukları belirlemeyi, daha fazla eylemi harekete geçirmeyi amaçlıyor. BM Genel Kurulunda, ekonomik kalkınmanın finansmanı, salgın hastalıklarla mücadele ve nükleer silahsızlanma konularında da konferanslar düzenlendi.
20 Eylül’de ise Birleşmiş Milletler Genel sekreteri BM Genel Kurulu sırasında İklim Hedefi Zirvesini topladı. Zirvede küresel iklim krizi ile mücadelede gün geçtikçe daha kötüye giden gezegenin sürdürülebilirliği için eyleme geçme çağrısı yapıldı. Zirvenin amacı, iklim değişikliğiyle mücadeleye yönelik eylemleri hızlandırmak. Konuşulan en önemli konu ise emisyon artışına neden olan fosil yakıtlardan, temiz ve yeşil enerjiye nasıl geçileceği oluşturdu. BM Genel Sekreteri'nin "yapılacaklar" listesinde, hükümet, iş dünyası ve finans liderlerinin yenilenebilir enerjiye geçişi hızlandırmak ve İklim Eylemi Hızlandırma gündemi için dünyanın atması gereken beş kritik somut adımlar yer alıyor. İklime karşı savunmasız ülkelerin liderleri, BM İklim Hedefi Zirvesi’nde, büyük kirleticileri küresel ısınmayla mücadele için daha fazlasını yapmamakla eleştirdi. BM Genel Sekreteri Guterres ise “açgözlülük” nedeniyle zamanın daraldığını söyledi. Birleşik Arap Emirlikleri’nin Dubai kentinde 29 Kasım’da başlayacak olan BM iklim zirvesi COP28’den önce Guterres ve iklime karşı savunmasız ülkelerin liderleri, küresel ısınmaya neden olan fosil yakıtlardan aşamalı olarak çıkılmasını istiyor. Zirve öncesinde Antonio Guterres Hızlandırma Gündemi’ni ortaya koymuş ve sadece “harekete geçenlerin” ve “uygulamacıların’ zirveye katılmasına izin verileceğini söylemiştir. 100’den fazla ülke zirveye katılmak için başvuruda bulunmuştur. Fakat başta ABD ve Çin olmak üzere büyük emisyon kaynağı ülkeler zirveye katılmadı. İngiltere ve Fransa da zirveye katılmayan ülkeler arasındaydı. Dünyaya emisyon salınımında büyük oranda zarar veren ülkelerin zirveye katılmaması küresel iklim kriziyle mücadelede yavaş yol alındığını ve katılmayan ülkelerin ifşa olduklarını gösteriyor. Devlet Başkanları, karbonsuzlaştırma, kayıp ve zarar, adaptasyon ve devlet dışı aktörlerin eylemleri üzerine panellerde konuşmalar yaptı. Ülkelerin yenilenebilir enerji kaynaklarını artırması gerektiği konusunda birçok ülke liderinin zirvede anlaşma sağlaması fosil yakıtların kullanımdan kaldırılması sürecinde önemli olduğu belirtildi. Ayrıca COP28 Başkanı Sultan Al Jaber, Genel Sekreter ile birlikte 78. BM Zirvesi’nin kapanışını yaptı. Al Jaber, Küresel Değerlendirme raporunda ülkelerin “taahhütleri projelere dönüştürmek” için dayanışma içinde hareket etmeleri gerektiğini söyledi. BAE’nin yenilenebilir enerjinin üç katına çıkarılmasına yönelik COP28 planının AB, Kenya ve G20’nin desteğiyle ivme kazandığını belirtti. Ülkelere ağır sanayileri karbonsuzlaştırma, Yeşil İklim fonunu yenileme, kayıp ve zarar fonuna yönelik erken taahhütlerde bulunma planlarının ana hatlarını belirleme çağrısında bulundu. Zirvede rüzgar ve güneş enerjisinin güçlendirilmesi konularında, karbonsuzlaştırmanın rekabet gücünü arttırdığı ve bataryaların ülkelere fosil yakıt piyasalarından enerji güvenliği, bağımsızlık ve esneklik elde etme şansı sunduğu belirtildi. BM İklim Elçisi Mark Carney de, özellikle yatırımcılara net sinyaller gönderecek ve geçiş için gereken parayı kaydıracak hedefler koymaları halinde, bir zamanlar “azaltım yapılması zor” sektör olarak bilinen çimento ve çeliğin karbonsuzlaştırılacağını söyledi. Ayrıca geçtiğimiz yıl yapılan BM iklim zirvesi COP27’de kayıp ve zarar fonu kurulmasına yönelik anlaşmaya varılmıştır. Bu yıl yapılan zirve ile ilk kez uluslararası finans kuruluşları ve çok taraflı kalkınma bankaları konuyu görüşmek üzere bir araya geldi. Görüşmelerde somut değerlendirmeler çıkmamıştır. Ancak küresel ısınmadan savunmasız olarak etkilenen ülkelerin korunması için finansal desteğin bu ülkelere verilmesi konusunda kasım ayında yapılacak COP28 zirvesinde net bir çözüme varılması gerekiyor. Zirvede konuşan liderler gelişmekte olan ülkelerde erken uyarı sistemlerinin ve adaptasyon finansmanının hızlandırılması çağrısında bulunmuştur. Ayrıca adaptasyonun maliyeti ile buna ayrılan fonlar arasında giderek büyüyen uçurumdan bahsedildi.
78. BM Genel Kurulu görüşmelerine ülkemizi temsilen Cumhurbaşkanı Erdoğan katıldı ve konuşmasında birçok konuya değindi. Zirvede Cumhurbaşkanı, “Çocuklarımıza, bilinçsiz tüketimden doğan kirliliğe boğulmuş ve doğal kaynakları tüketilmiş bir dünyayı miras bırakamayız. Buradan tüm ülkeleri, uluslararası kurumları ve sivil toplum kuruluşlarını Sıfır Atık Hareketine destek vermeye davet ediyorum.” diyerek sıfır atık hareketine desteğini açıklamıştır.
78. BM Genel Kurulu zirve ve toplantılarına katılan devlet ve hükümet liderlerine, gün geçtikçe biriken dünya sorunları üzerine konuşmak ve sorunlara çözümler üretmek için bu yılda eşsiz bir fırsat sundu.