Birleşmiş Milletler Sürdürülebilir Kalkınma Çözümleri Ağı (UNSDSN) 2024 Sürdürülebilir Kalkınma Raporu’nu açıkladı. Birleşmiş Milletler’e üye devletler tarafından “Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları’nın (SKA) 2015 yılında kabul edilmesinden bu yana meydana gelen ilerlemeyi gözden geçirmek üzere hazırlanan Sürdürülebilir Kalkınma Raporu’nda, bu yıl küresel iş birliğinin ve finansmanın güçlendirilmesi gerekliliğine dikkat çekildi. Raporda, 2015 yılında ilan edilen 17 Sürdürülebilir Kalkınma Amacının 2030 yılına kadar gerçekleştirilemeyeceği belirtilmektedir. Belirlenen hedeflerin sadece %16’sında ilerleme olduğu, hedeflerin %84’lük kısmında ise ilerlemenin sınırlı durumda olduğu ifade edildi. Ayrıca rapor, uygulama araçlarını güçlendirmek ve sürdürülebilir kalkınma için küresel ortaklığı canlandırmak, açlığı sonlandırmak, gıda güvenliğini ve gelişmiş beslenmeyi sağlamak ve sürdürülebilir tarımı teşvik etmek ile ilgili iki tematik bölüm içermektedir. Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları’na yönelik 167 ülkenin bulunduğu endekste İskandinav ülkeleri liderliğini korurken, Türkiye 72.sırada yer aldı.
Bu yılki Sürdürülebilir Kalkınma Raporu(SDR), beş temel bulguyu vurgulamaktadır;
1.Ortalama olarak, Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları(SDG) hedeflerinin yalnızca %16'sının 2030 yılına kadar küresel olarak karşılanması beklenmekte ve kalan %84'ünde sınırlı ilerleme veya ilerlemenin tersine dönmesi görülmektedir. Küresel düzeyde, SDG ilerlemesi 2020'den bu yana durgunlaştı ve 2015'ten bu yana ülkelerin ilerlemesi tersine döndü. Beş SDG hedefi şunlardır: obezite oranı, basın özgürlüğü, kırmızı liste endeksi, sürdürülebilir azot yönetimi ve – büyük ölçüde COVID-19 salgını ve ülkelere göre değişen diğer faktörler nedeniyle – doğumda beklenen ortalama yaşam süresidir. Altyapı ve hizmetlere temel erişimle ilgili SDG 9 (Sanayi, Yenilik ve Altyapı) dahil olmak üzere hedefler ve amaçlar, ülkeler arasında ilerleme hala çok yavaş ve eşitsiz olmasına rağmen, biraz daha olumlu eğilimler göstermektedir.
2. Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri'nin ilerleme hızı ülke grupları arasında önemli ölçüde farklılık göstermektedir. Kuzey ülkeleri Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri'ne ulaşmada liderliğini sürdürmekte, BRICS ülkeleri önemli ilerleme kaydederken, yoksul ve savunmasız ülkeler çok geride kalmaktadır. Önceki yıllarda olduğu gibi Avrupa ülkeleri, özellikle de İskandinav ülkeleri, 2024 Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri Endeksi'nde ilk sıralarda yer alıyor. Finlandiya birinci sırada yer alırken onu İsveç , Danimarka , Almanya ve Fransa takip etmektedir. Ancak bu ülkeler dahi çeşitli Sürdürülebilir Kalkınma Hedeflerini karşılama konusunda zorluklarla karşılaşmaktadır. 2015'ten bu yana, BRICS (Brezilya, Rusya Federasyonu, Hindistan, Çin ve Güney Afrika) ve BRICS+ ülkelerinde (Mısır, Etiyopya, İran, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri) ortalama Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri ilerlemesi dünya ortalamasını geride bıraktı. Doğu ve Güney Asya, Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri doğrultusunda en fazla ilerleme kaydeden bölge olarak ortaya çıktı. Buna karşılık, dünyanın ortalama Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri performansı ile Gelişmekte Olan Küçük Ada Devletleri (SIDS) de dahil olmak üzere en yoksul ve en savunmasız ülkelerin performansı arasındaki fark 2015'ten bu yana açıldı.
3. Sürdürülebilir kalkınma, uzun vadeli bir yatırım sorunu olmayı sürdürmektedir. Küresel finans reformu her zamankinden daha acildir. SKA’lara ulaşma yolundaki en büyük zorluğun yatırım sorunları olduğunun vurgulandığı raporda özellikle düşük ve alt-orta gelirli ülkelerdeki altyapı, eğitim ve sağlık gibi alanlarda temel kamu yatırımları için gerekli finansal kaynak yetersizliğinin ve gelişmekte olan ülkelerin borç yükü altında olmasının SKA’lara ulaşmayı zorlaştırdığından bahsedildi. İnsanlığın temiz hava ve su gibi ulus devletlerin ötesine geçen birçok vazgeçilmez ortak mal ve hizmete ihtiyaç duyduğu belirtilen raporda, küresel finansal mimarinin reform ihtiyacının acil hale geldiği vurgulandı. Düşük gelirli ülkeler (LIC'ler) ve düşük-orta gelirli ülkeler (LMIC'ler), sürdürülebilir kalkınma hedeflerine ulaşacak ölçekte yatırım yapabilmeleri için bir an önce uygun fiyatlı uzun vadeli sermayeye erişim sağlamalıdır. Gerekli finansman seviyelerini harekete geçirmek, yeni kurumları, yeni küresel finansman biçimlerini (küresel vergilendirme dahil) ve küresel finansman için yeni öncelikleri (herkes için kaliteli eğitime yatırım yapmak gibi) gerektirecektir. Raporda, küresel finansal mimaride reform yapılması için “resmi finansmanın artırılması, ulusal kalkınma bankalarının performansının iyileştirilmesi, küresel vergilendirme uygulamaları, özel sermaye piyasalarının reformu ve mevcut borçların yeniden yapılandırılması stratejileri önerildi.
4. Küresel zorluklar küresel işbirliğini gerektirir. Barbados, BM temelli çok taraflılığa bağlılık açısından en üst sırada yer alıyor; Amerika Birleşik Devletleri son sırada yer alıyor. Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri sorununun üstesinden gelinmesinde olduğu gibi, çok taraflılığın güçlendirilmesi de ölçüm ve izleme gerektirir. Raporun yeni BM temelli çok taraflılığa destek endeksi (UN-Mi), ülkeleri BM sistemiyle olan etkileşimlerine göre sıralamaktadır. BM temelli çok taraflılığa en çok bağlı olan beş ülke şunlardır: Barbados , Antigua ve Barbuda , Uruguay , Mauritius ve Maldivler’dir. Buna karşılık, ABD , Somali , Güney Sudan , İsrail ve Kore Demokratik Cumhuriyeti UN-Mi'de en alt sırada yer almaktadır.
5. Gıda ve arazi sistemleriyle ilgili Sürdürülebilir Kalkınma Hedeflerinin(SDR) özellikle raydan çıktığı, sürdürülebilir gıda ve arazi sistemlerine ulaşmak için üç ihtimal değerlendirilmektedir. Raporda, küresel olarak, 2030 yılına kadar 600 milyon insanın hala açlık çekeceği ve obezite oranının artacağına dikkat çekildi. Gıda, Tarım, Biyoçeşitlilik, Arazi Kullanımı ve Enerji (FABLE) Konsorsiyumu, 22 ülkeden 80'den fazla araştırmacıyı bir araya getirerek, gıda güvenliği, iklim değişikliğinin azaltılması, biyoçeşitliliğin korunması ve su kalitesiyle ilgili 16 hedefin 2030 ve 2050'ye kadar nasıl gerçekleştirilebileceğini değerlendirmek için ulusal düzeyde ihtimalleri değerlendirdi. FABLE'ın "küresel sürdürülebilirlik" yolu ise önemli ilerlemenin mümkün olduğunu ancak bunun için birkaç önemli değişiklik gerektireceğini söylüyor. İlerleme kaydedebilmek için; 1) Kültürel tercihlerle uyumlu diyet değişiklikler yoluyla aşırı tüketimden kaçının ve hayvansal protein tüketimini sınırlayın; 2) Özellikle yüksek talep artışı olan ürünler ve alanlar için üretkenliği teşvik etmek için yatırım yapın 3) Ormansızlaşmayı durdurmak için kapsayıcı, sağlam ve şeffaf izleme sistemleri uygulayın. Bu yol ile tüm paydaşların acil ve koordineli şekilde eyleme geçmesi gerektiği kaydedildi. 2030 yılına kadar 100 milyon hektara kadar ormansızlaşmayı ve 2050 yılına kadar 100 gigaton CO₂ emisyonunu önleyecektir.
Kaynak: Sürdürülebilir Kalkınma Raporu 2024(Sustainable Development Report)