2023 yılında tüm dünyada aşırı sıcaklık, kuraklık, ormansızlaşma, hava kirliliği, gıda israfı, seller, orman yangınları, kasırgalar, okyanus asitlenmesi, deniz yüzeyi sıcaklık artışları gibi iklim felaketleri yaşandı. BM Genel Sekreteri Antonio Guterres, küresel ısınma çağının sona erdiğini, bunun yerine “küresel kaynama çağının” başladığını söyledi. Dünya Meteoroloji Örgütü “2023 Küresel İklim Durumu” raporunda, 2023’ün kayıtlara en sıcak yıl olarak geçeceğini açıkladı. Dünya, küresel ortalama sıcaklığın 16,77 derece ölçüldüğü Haziran-Ağustos döneminde tarihteki en sıcak yaz mevsimini yaşadı. Ayrıca sıcaklığın 17,23 dereceye ulaştığı 6 Temmuz, en sıcak gün olarak kayıtlara geçti. Sadece karasal sıcaklıklarda değil, deniz yüzey suyu sıcaklıklarında da 2023’te rekor kırıldı. İngiltere Meteoroloji Kurumu’nun (Met Office) verilerine göre, Mayısta deniz yüzeyi sıcaklığındaki artış, referans periyot olan 1961-1990 dönemine kıyasla 1,25 dereceye ulaştı. Nisan ve mayıs itibarıyla kaydedilen sıcaklık değerleriyle deniz yüzeyi sıcaklığında 1850’den beri aylık bazda en yüksek seviyeler görüldü. Bölgesel bazda ise Mayıs 2023’te Kuzey Atlantik’teki sıcaklık artışı, El-Nino’nun da etkisiyle rekor kırdı. AB Copernicus Okyanus Durumu Raporu’na göre; küresel okyanus ısınıyor ve yükseliyor, daha asidik ve daha az oksijenli hale geliyor. Deniz buzu azalıyor ve dünya çapında iklim ve hava durumunu yönlendiren akıntı sistemi değişiyor. Okyanustaki bu benzeri görülmemiş değişiklikler, özellikle biyoçeşitlilik, insan refahı, altyapı ve sürdürülebilir kalkınma beklentileri için çok çeşitli riskler oluşturuyor. Atlantik Okyanusu’nu Pasifik Okyanusu’na bağlayan Panama Kanalı’nda yaşanan kuraklık nedeniyle geçişlere sınırlama getirildi. Tarihin en kurak dönemini yaşayan kanalda 200’den fazla gemi geçiş sınırlaması nedeniyle mahsur kaldı.
Antarktika kıtası için bilim insanları buzul erimelerinden dolayı endişeli olduklarını belirttiler. Ocak ayında, Weddell Denizi’ndeki Brunt buz sahanlığından yaklaşık 1,500 km² büyüklüğünde dev bir buzdağı koptu. Bu aynı bölgede üç yılda meydana gelen üçüncü devasa çatlama oldu. Antarktika’dan gelen soğuk ve ıslak hava, Amazon’daki rekor sıcaklık ve kuraklıkla etkileşime girerek aralarında benzeri görülmemiş fırtınalar meydana gelmesine neden olmuştur. Güney Brezilya’da eylül ayının başında 51 kişinin ölümüne neden olan seller yaşandı. 2023 yılının en ölümcül iklim felaketi, Libya’daki kıyı kenti Derna’da 11 bin 300’den fazla insanın ölümüne yol açan sel olmuştur. Amazon yağmur ormanları 2023 yılında kayıtlara geçen en şiddetli kuraklığı yaşadı. Çok sayıda kasabaya nehir yoluyla ulaşım kesildi. Bölgedeki orman yangınları arttı ve yaban hayatı zarar gördü. Ağustos’ta Hawaii’nin Maui Adası’nda çıkan orman yangınlarında yaklaşık 97 kişi hayatını kaybetti. Temmuz ayında Yunanistan’da başlayan ve bir AB ülkesinde 2000 yılından bu yana görülen en büyük orman yangını felaketi olarak kabul edilen yangınlarda 20’den fazla kişi hayatını kaybetti. Yangınlardan ülke çapında tahminen 30 bini çocuk olmak üzere 100 binden fazla insan etkilendi ve en az 155 bin hektar alan tahrip oldu. Pakistan’da Haziran ayının sonunda başlayan muson yağmurlarının yol açtığı afet ve kazalarda 215 kişi yaşamını yitirdi. Somali’de Kasımda şiddetli yağışların yol açtığı sellerde 500 bin kişi evlerini terk etmek zorunda kaldı. Gana’da Ekimde şiddetli yağışlar nedeniyle Akosombo Barajı taştı, taşkının yol açtığı sel felaketi nedeniyle yerinden edilenlerin sayısı 26 bine yükseldi.
Birleşmiş Milletler (BM) bünyesinde bulunan Hükümetler Arası İklim Değişikliği Paneli (IPCC) bilim insanlarının hazırladığı Sentez Raporu 6. Değerlendirmesi 2023 yılında onaylandı. İklim krizinin yol açtığı kayıpların ve neden olduğu zararların giderek artacağına yönelik risklere odaklanılan raporda, dünyada yaklaşık 3,6 milyar insanın iklim krizine karşı aşırı kırılgan bölgelerde yaşadığı vurgulandı. Küresel Karbon Projesi bilim ekibinin yeni araştırmasına göre fosil yakıtlardan kaynaklanan küresel karbon emisyonları 2023 yılında yeniden artarak rekor seviyelere ulaştı. Yıllık Küresel Karbon Bütçesi, karbondioksit ( CO2 ) emisyonlarının 2023 yılında, 2022 yılına göre %1,1 artışla 36,8 milyar ton olacağını öngörüyor.
Internal Displacement Monitoring Centre’a (Ülke İçinde Yerinden Edilme İzleme Merkezi-IDMC) göre, 2022’de felaketler nedeniyle 32,6 milyon insan zorunlu olarak göç etmek zorunda kaldı. Bu değerlendirmeler son 10 yılın yıllık ortalamasından %41 daha yüksektir. 2022’de çatışma ve şiddet nedeniyle yerinden edilen kişi sayısı ise 28,3 milyondur. IDMC, özellikle 2022 yılında felaketler nedeniyle ülke içinde yerinden edilenlerin sayısının en yüksek olduğu ilk beş ülkeden dördünün Asya’da olduğunu söyledi. Pakistan 8,2 milyonla en yüksek rakama sahipken, onu 5,5 milyonla Filipinler ve 3,6 milyonla Çin izledi. IDMC’ye göre, Avustralya’da 2019’dan 2020’ye kadar yaşanan yaz orman yangınları sırasında, bir kişinin bir günlük iş kaybından kaynaklanan ekonomik üretim kaybı yaklaşık 510 dolar olarak tespit edildi. 65 bin insan ise yangınlar nedeniyle yerinden edildi. IDMC, bir yıl boyunca evlerine dönemeyenlerin yalnızca barınma ihtiyaçları maliyetinin 44 milyon ila 52 milyon dolar arasında olduğunu belirtiyor. 2021 tarihli Dünya Bankası raporuna göre, iklim değişikliği altı bölgedeki 216 milyon insanı 2050 yılına kadar ülkelerinde yer değiştirmeye zorlayabilir. Dünya Ekonomik Forumu’na göre, Güney Asya’nın GSYİH’sinin %10 ila %18’i iklim felaketleri nedeniyle risk altında.
Christian Aid adlı yardım kuruluşu tarafından yapılan araştırma, yıkıcı orman yangınları, sellerin ve kuraklığın iklim krizine en az katkıda bulunan ülkeleri vurduğunu ortaya çıkardı. Analiz, daha kötü altyapıya ve daha dayanıksız evlere sahip ülkelerin, bir iklim felaketi sonrasında yerleşim alanlarının daha kolay yok edilmesi nedeniyle büyük maliyetlerle karşı karşıya kaldıklarını vurguluyor. Bu bölgelerdeki insanların çoğu aşırı hava olaylarına karşı hassas olan tarım sektöründe çalışıyor. Araştırma, geçtiğimiz yıl 14 ülkeyi etkileyen, iklim değişikliğinin daha da kötüleştirdiği 20 aşırı hava olayını inceledi. Kişi başına en yüksek maliyet, 4 bin 161 dolar ile Ağustos ayında Hawaii’de yaşanan orman yangınlarında ortaya çıktı. Bunu, kişi başına yaklaşık 1.500 dolar zarara neden olan, Mayıs ayında Guam’a büyük hasar veren fırtına takip etti.
2023 yılında tüm dünyada küresel iklim felaketlerinin şiddetlenmesi ekonomik, siyasi ve sosyal dengelerin değişmesine neden oldu. Aşırı hava olayları insanları daha önce iklim riskinin düşük olduğu ya da hiç olmadığı düşünülen bölgelere göç etmeye sevk etti. Artık hükümetlerin küresel iklim felaketleri konusunda bilim insanlarının uyarılarını dinlemeleri gerekiyor.