ABD/İsrail, İran savaşını fırsat bilen piyasanın bazı fırsatçıları dürüstlüğü ve ticari ahlakı hiçe sayarak 5’e aldığını 25’e satacak kadar gözü kararmıştır. Üreticiden öldüm fiyatına alınan gıda maddeleri marketlerde ve pazarlar da fiyatını fahiş olarak artırarak satanlara Allah merhamet versin. Örnek olarak en fazla üreticiden beleşe alıp, fahiş fiyata artırarak satan ahlak düşkünü fırsatçıların gözü kör olsun dedim. Örnek olarak patates ve soğanı üreticiden öldüm fiyatına alıp depolarda saklayan kabzımallar fiyatın artışını beklemek düpedüz hilekarlıktır. İnşallah yakın zamanda çürür de hak ettikleri zarara uğrarlar. Esnafın dürüstlüğüyle ve kanaatkarlığıyla ilgili olarak geçmişte yaşanmış bir hikayeyi buraya almayı uygun gördüm:
Fatih Sultan Mehmed Han bir gün yiyecek maddelerinin kalitesini ve narh durumunu kontrol etmek gayesi ile kıyafet değiştirip çarşıya çıkar bir dükkana girip selam verdikten sonra “Yarım batman yağ, yarım batman bal ve yarım batman peynir veresiz” dedi. Dükkan sahibi yarım batman yağı tartıp parasını hesap ettikten sonra “Ağam sair isteklerinizi de karşı komşumdan alasız. Zira hem onun malı daha yeğdir. Hem de komşum daha siftah etmedi.” der.
Patişah ikinci dükkana varıp oradan da yarım batman bal alınca, bu dükkan sahibi de “Allaha şükür olsun siftahımı ettim. hem de çocuklarımın nafakasını çıkardım. Bundan sonrası kardır. Diğer isteklerinizi komşumdan alınız. O daha siftah etmedi” deyince Fatih Sultan Mehmet Han “Bu milletteki bu ahlaki istikamet yokmu ona dünyalar fethettirir. Milletin ahlak-ı safiyetine halel getirenleri Allah kahretsin” der.
Osmanlı dönemindeki o ahlaklı ve kanaat sahibi esnafla günümüzde sıkça rastladığımız bazı esnaflardan 5’e aldığını 25’e satan düzenbaz esnafları bir karşılaştırın bakalım nasıl bir fark ortaya çıkacak. Böylesi esnaflara yazıklar olsun ahlaklı ve dürüst olmak varken stokçuluk ederek ihtiyaç sahiplerini soymaya kalkışmaları kelimenin tam anlamıyla düpedüz ticarette ahlaksızlık ve hırsızlıktır.
Bütün ticaret dallarında doğruluk ve dürüstlük helal kazancın tek yoludur. Alışverişe kesinlikle yalan katılmaması gerekir. Bunlardan daha önemlisi hilekarlığını gizlemek için alışverişte yemin edilmesi haram lokma yemenin yollarından biridir. Özellikle Pazar esnaflığı yapanlar müşterilerinin dalgınlığından ve bilgisizliğinden istifade ederek sattığı malın çürük, yada kusurlu olanlarını vermesi dürüst ticaret ahlakından yoksun bir hilekarlıktır…