Geçenlerde hafızayla ilgili bir şey okudum ve dikkatimi çekti.
Biz genelde bir anının yaşandığı haliyle beynimize kaydedildiğini düşünüyoruz. Sanki bir video çekilmiş gibi, yıllar sonra hatırladığımızda da aynı görüntüyü açıp izliyormuşuz gibi geliyor.
Ama aslında durum tam olarak öyle değilmiş.
Bir anıyı her hatırladığımızda, o anı tekrar zihnimizde canlanıyor ve bazı durumlarda değişime açık hale geliyor. O anki ruh halimiz, sonradan öğrendiğimiz şeyler, yaşadığımız başka olaylar hatta o anıyı daha önce nasıl anlattığımız bile onu farklı hatırlamamıza neden olabiliyor.
Yani kısacası hafızamız net ve değişmez değil.
Bunu okuyunca aklıma şu geldi:
Hepimiz bazen “Ben o günü çok net hatırlıyorum” ya da “Kesin böyle olmuştu” diyoruz.
Ama gerçekten öyle mi olmuştu?
Yoksa biz o anıyı yıllar içinde tekrar tekrar hatırladıkça biraz değiştirmiş olabilir miyiz?
Mesela çocukluktan bir anınızı anneniz başka, kardeşiniz başka, siz başka türlü hatırlayabilirsiniz. Burada illa birinin yalan söylüyor olması gerekmiyor.
Herkes gerçekten kendi hatırladığına inanıyor olabilir. Çünkü hafıza bir kamera gibi çalışmıyor.
Yaşanan şeyi olduğu gibi saklamıyor; bazen zamanla yeniden şekillendiriyor.
Belki de bu yüzden çocukluk anıları yıllar geçtikçe daha güzel geliyor.
Eski mahallemiz daha güzel, eski evimiz daha sıcak, çocukluk günleri daha huzurluymuş gibi geliyor.
Ama o zaman da her şey bu kadar güzel miydi?
Belki değildi. Sadece biz bugün o günlere başka bir yerden bakıyoruz.
Aynı şey insanlar için de geçerli olabilir. Bir insanla yaşadığımız güzel şeyler, ilişki kötü bittikten sonra gözümüzde tamamen değişebiliyor. Daha önce normal gördüğümüz bir şeyi sonradan “Aslında o zaman da belliydi” diye düşünmeye başlayabiliyoruz.
Yani bugün bildiğimiz şeyleri, sanki o gün de biliyormuşuz gibi geçmişe ekleyebiliyoruz.
Geçmiş değişmiyor ama bizim geçmişe bakışımız değişiyor.Bir zamanlar bizi çok üzen bir olaya yıllar sonra “İyi ki olmuş” diyebiliyoruz.
Demek ki bazen anıdan çok, o anıya verdiğimiz anlam değişiyor.
Bu da insanın kendi hafızasına duyduğu güveni biraz sorgulatıyor.