“Aksaray Tarihi ve Aksaray’da Oğuz Boyları (Boylar, Soylar, Sülaleler)” adlı eser, isminden de anlaşılacağı üzere Aksaray’ın tarihsel gelişimini ve özellikle Oğuz Türklerinin bölgedeki yerleşimini merkeze alan yerel-tarih ve soy araştırması niteliğinde bir çalışma yaparak asırlarca okunacak kadim bir eseri ülkemize kazandırmasından dolayı Aksaray'ıb değil TÜRK milletininde gururu sayılmalıdır. 9 yılı aşan ve köy, köy, aile aile görüşülerek hazırlanan bu kitap için Aksaray valiliği plaket vermelidir. Kitap akademik dilden çok kaynaklı, derleyici ve belgesel bir üsluba sahip. Kitapta Kayserimize hitap eden onlarca sayfa ortak bilgilerin olması ise ayrıca bir katkı...
“Aksaray Tarihi ve Aksaray’da Oğuz Boyları”, Aksaray’ın tarihini Selçuklu öncesinden Cumhuriyet’e kadar ele alırken, özellikle Oğuz Türklerinin bölgeye yerleşimini, boy-oymak-sülale ilişkisini ve günümüze yansıyan soy izlerini arşiv belgeleri ve yer adları üzerinden inceleyen kapsamlı bir yerel tarih çalışma olarak emegi geçen Sayın Mahmut Öztürk'ü ölümsüzleştirmiştir.
Aksaray merkezinin bataklık bir bölgede olmasının stratejik konumu ve öneminden dolayı Aksu ve Karasu ırmaklarının birleşerek Ulu ırmak nehrinin Höyükler etrafında iskanların sel sorunu ve etraftaki bataklık sorununu halletme olgusu Sümerler ile başlatılıp Bizans, Selçuklu yönetimleri ile bataklık sorunu ortdan kaldırılarak ciddi bir yerleşim yeri olarak tarihte ki stratejik önemi arttırılmıştır.
Aksaray’ın Tarihî Arka Planı: Bu bölümde Antik çağlardan itibaren (Hitit, Roma, Bizans), Selçuklu dönemi (özellikle II. Kılıçarslan devri), Beylikler ve Osmanlı dönemi, Cumhuriyet’e uzanan süreci ele alınmıştır.
Aksaray’ın: İpek Yolu üzerindeki stratejik konumu, Askerî ve ticari önemi, Vakıf sistemi, kervansaraylar, medreseler detaylandırılır.
Oğuzlar ve Anadolu’ya Yerleşim Süreci: Bu bölüm, kitabın omurgasıdır. Oğuzların Orta Asya kökeni, 24 Oğuz boyu (Bozok – Üçok ayrımı). Selçuklularla birlikte Anadolu’ya geliş ile Aksaray ve çevresinin iskân bölgesi olması anlatılmış. Aksaray’ın özellikle, Yörük ve Türkmen iskânı, Devlet eliyle yerleştirilen boylar açısından önemine vurgu yapılmış.
Aksaray’da Tespit Edilen Oğuz Boyları . Bu bölüm kitapta en çok ilgi gören kısımdır. Ele alınan başlıca Oğuz boyları: Kayı, Bayat, Avşar, Kınık, Salur, Dodurga, Beğdili, Yaparlı, Çepni, Eymür boylar olarak ele alınmıştır.
Boylar: Köy adları, Yer adları, Tahrir defterleri, Osmanlı arşiv kayıtları üzerinden Aksaray’la ilişkilendirilir.
Boylardan Soylara – Sülale ve Aileler: Bu bölüm yerel halk için en dikkat çekici kısımdır.
Kitapta özellikle Boy → Oymak → Cemaat → Sülale zinciri ele alınarak anlatılmıştır. Aksaray’daki, Aile lakapları, Soyadları, Köy bazlı sülaleler, tespit edilmeye çalışılır
Amaç: “Bugünkü Aksaraylı ailelerin kökeni hangi Oğuz boyuna dayanıyor bunların bilinmesi için yazılmıştır”. Kitap bu noktada iddia değil, olasılık ve belge eşleştirmesi yapar.
Kitaptan bazı anektodlar verecek olursak Peygamber efendimizin nesli kızı ve Hz. Alinin eşi olan Hz. Fatıma'dan doğan Hz. Hüseyin ve Hz. Hasan'dan olan çocukları üzerinden devam eder. İran Sasani hükümdarı olan Hüsrev'in eşi GÖKTÜRK hakanlarından İstemihan'dan olan kızının oğlu olan Sasani hükümdarı Yezdigerd 651 yılında Hz. Ömer'in ordularına yenilgisi sonucunda savaş esiri Yezdigerd'in hanımı ve kızı Şehrübanu Mekke'ye getirilip köle pazarında Şehrubanu'nun satılmasına Hz. Ali efendimiz "Dost kralın kızı köle pazarında satılamaz" diyerek Hz. oğlu Hüseyin ile evlendirilmesi kitabın en önemli anektodlarından.
Aksarayda Kürt'üm diyenlerin kökenlerinin Türk olmalarını ortaya koyan bir eser olarak TÜRK-Kürt kardeşiliği ve Alevi-Sunni inancının iç içe geçmiş ayrılmaz bir yanı olduğu satır aralarından okuyabilirsiniz.
Aksaray Tarihi ve Aksaray’da Oğuz Boyları (Boylar, Soylar, Sülaleler) adlı eseri büyük bir ilgi uyandırmıştır. Aksaray’ın köylerinden mahallelerine, dağlarından derelerine, yer adlarından sülale ve lakaplara uzanan bu kapsamlı çalışma Sayın Öztürk'ün çocukluk merakıyla başlayan, sahada emekle olgunlaşan uzun soluklu bir araştırmanın ürünü olduğu her satırda hissedilmektedir.
Yerleşim isimlerinden hareketle Aksaray’ın geçmişten günümüze tarihî hafızasını ortaya koyan, sadece akademik bir çalışma değil, aynı zamanda o topraklarda yaşayan insanların geçmişle kurduğu bağı canlı tutan çok kıymetli, ebedi bir kültürel kayıttır. Arşiv belgelerini, yazılı kaynakları ve bire bir sözlü anlatımları toparlayarak Oğuz boyları, soylar ve sülaleler üzerinden Aksaray’ın Türk tarihindeki yerini anlaşılır, akıcı ve samimi bir dille ele alınması, eserin değerini ortaya koymaktadır.
Aksaray coğrafyasının ilk iskânından itibaren taşıdığı tarihî misyonun bu denli özenle ele alınmış olunması kitabın önemini ortaya koymaktadır. Şehrin hafızasını diri tutan, geçmişiyle bugün arasında güçlü bir köprü kuran bu eserin gelecek kuşaklar için de önemli bir başvuru kaynağı olacağı ortadadır. 49+1688 sayfa yani 1737 sayfadan ibaret ve şahaser bir cilti olan kitaba sahip olmak isteyenlerin 0533.746.82.21 nolu telefonla irtibat kurabilir. Aksaray’ın tarihine, kültürüne ve medeniyet birikimine sunduğu bu değerli ölümsüz katkıya teşekkür eder, 9 yıllık bir emekle çıkmış bu anlamlı çalışmanın ülkemize ve milletimize hayırlı olmasını temenni ederiz.
Bu arada Aksaray'lı olan Muş valisi Sayın Avni Çakır'ın esri ilk kutlayan isim olması yüzünden kendilerinide tebrik eder vilayetinde başarılarının artarak devam etmesini dileriz. Ülkeye hizmet etmek her dalda olur ama 1737 sayfa eserle ebesinin, dedesinin, atasının topraklarına olan borcunu ölümsüz bir eser ile ebedileştiren sayın Mahmut Öztürk'ü kutlar bu kitabın başkalarına örnek olmasını dileriz.