Bizde hayvancılık sektörünün en büyük yarası haline gelen çoban bulma krizi, yüksek maaş tekliflerine rağmen çözülemeyen derin bir istihdam problemindedir. Çoban bulamadığı için hayvancılığı bırakanları duymuş veya okumuşsunuzdur. Bazı yerlerde aylık 100-150 bin lira maaş verilse de nitelikli ve daimi Çoban olmaması sorunun parasal değil, güvence, prestij ve kurumsal yapı eksikliğinden olduğu kesin anlaşılmıştır. Bu kronik sorunu çözecek en doğru yol özel sektör çobancılığıdır. Ayrıca teknik olguları birleştiren kamu kadrolu “Sürü Yönetim Uzmanlığı” modeli de hayata geçirilebilir. Asker veya uzun mahkûm olmaktansa 3 hafta askeri eğitim sonunda çoban sorununa geçilebilir.Çoban konusu uzun hapis cezasının 1/4’ünü yapan mahkûmlarla süreç yürüyebilir. Ama hepsi bir kenara özel sektörle çoban sorunu çok kolay çözülür. Özel sektör mahkumdan yararlanarak işi daha kolay yürütebilir.
Velev ki Milli Savunma Bakanlığı bünyesinde 3 haftalık temel askeri eğitimden geçerek ilave 1 haftada arazi şartlarına uyum, fiziki dayanıklılık ve kriz yönetimi disiplinini kazandırılır.Sonra Tarım ve Orman Bakanlığı bünyesinde daimi kadrolara devredilen personel, bir haftalık yoğun mera/sürü yönetimi ve 5 haftalık temel veteriner pratiği alır. Toplam 9 hafta 2 aylık oryantasyon sonunda adaylar; hayvan yapısını bilen, ilk yardım yapabilen, aşı ve doğum süreçlerini yönetebilen donanımlı birer saha-çoban uzmanı olur. Aynı şekilde mahkumlarda konuya kolay entegre edilebilir.Açık cezaevine nasıl geçiliyorsa, aynı şekilde devlet asker veya mahkûm masrafından da kurtulur. Ayrıca mahkûmlar askerlik yapmışsa 3-4 hafta devlet bu mahkûmlara masraf etmemiş olur. Öncelikle özel sektöre konu aktarabilir sonra kadrolu mahkûm veya kısa askerlik yapmak isteyenler değerlendirilebilir.Yerli çoban açığına İŞKUR 150 bin dese de Türki vatandaşları yollansa da 50 bin kişiyi geçmez deniliyorsa bu çözümleri düşünmekte fayda var.
Türkiye’deki “devlet memuru olayım da ne olursa olsun” anlayışının yarattığı yüksek kamu istihdamı talebi, bu modelin insan kaynağı teminini son derece kolaylaştıracaktır. Yılda binlerce gencin güvenli ve saygın bir kamu kadrosu için rekabet ettiği bir ortamda, bu sistem binlerce eğitimli ve işsizleri köylere çekmeyi başaracaktır. Finansal sürdürülebilirlik açısından bakıldığında, model, kamu bütçesine yük olmak bir yana, kendi öz kaynağını yaratan kârlı bir yapıya sahiptir. Bir köyün tüm hayvan varlığını sabah meraya çıkarıp akşam getiren iki kadrolu çoban, köydeki yetiştiricilerden hayvan başı toplanacak hizmet bedeliyle finanse edilir. Hatta ciddi para attırılabilir. İyi bir sürüsü olan tek bir aile bile çobana 100-150 bin lira ödediği mevcut piyasa şartlarında, tüm köyden toplanan hizmet bedeli aylık 300 bin lira bandını bile rahatlıkla geçebilir. Bu fondan, köyde görev yapan iki uzmana net kişi başı 55-60’ar bin lira maaş ödenip sigorta ve özlük hakları olduktan sonra sistemle köye ciddi paralar kalabilir.
Kış aylarında veya hayvanların meraya çıkmadığı kapalı dönemlerde dahi, toplanan bu birikmiş fondan personele asgari ücretin %33 fazlası tutarında kışlık sabit maaş garantisi olmalı. Hatta oluşan fon fazlası, doğrudan devlet hazinesine ve köy altyapı fonlarına gelir olarak aktarılarak sistemin kendi kendini finanse etmesi sağlanır. Yani ROTATİF durum ortaya çıkarır. Köylü açısından bakıldığında ise, bireysel olarak fahiş çoban ücretleri ödemek yerine, devlet güvencesindeki veterinerlik bilgisine sahip iki uzman personele çok daha düşük maliyetle sürülerini emanet etmek büyük bir ekonomik rahatlık yapar. Hayvan kayıplarının ve hastalık zayiatlarının mesleki uzmanlık sayesinde sıfıra yaklaşması, et ve süt verimini doğrudan artırarak ulusal hayvancılığa ciddi artı sağlayacaktır. Büyük sürüler 2 kamu görevlisi ile izin günü tek olarak sürüyü yayabilir. Küçük sürülerde tek kişi ve haftada bir gün ve haftalık ve yıllık izin yüzünden iyi ücret ile köyden yedek yevmiyeli joker personelle konuda sürdürülebilirlik yolları bulmalı.
Sonuç olarak model; özel sektör, mahkûm veya askeri geçiş ile veteriner uzmanlığı, kamu güvencesi ve kendi kendini finanse eden köy fonu olgusuyla bizim çoban krizini kökten çözen stratejik bir kalkınma hamlesidir. Arkadaşlar çapsız ve vizyonsuzlukla yarışma her partide var. Partiler proje ve mantıklı çözüm yolları bulamadıkları için laf salatası ile ülkemize kan kaybettiriyorlar. Aylık BİN tl’ye çalıştırmayacağım bir hıyar bakmışsın belediye veya kamuda koltuk kapmışsa bizden bir CACIK olmaz. Devletten birine kızıp devlet düşmanı olunursa daha çok AHBAP beş kâğıtçıları ortaya çıkar.Beş kâğıtçıların arkasında duranları da şimdi deşifre ederek üzerler. Beyler proje ve çözümleri olmayanlarla her şey buraya kadar.